Ekologiczne obowiązki firm transportowych

Warto zwrócić uwagę na często zapominane obowiązki przewoźników wynikające z przepisów o ochronie środowiska. Niewątpliwie przepisy są uciążliwe, jednak ich naruszanie może spowodować dotkliwe sankcje.

Źródłem obowiązków firm przewozowych są przepisy ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska. Ustawa wprowadza obowiązek ponoszenia opłat za korzystanie ze środowiska. Trzeba pamiętać, że w 2011 r. zasady ponoszenia tych opłat ulegną istotnym zmianom, o czym w dalszej części artykułu.

Opłaty za korzystanie ze środowiska

Zgodnie z obecnie obowiązującymi przepisami ustawy przedsiębiorcy posiadający pojazdy są podmiotami korzystającymi ze środowiska i dlatego są zobowiązani do ponoszenia stosownych opłat za korzystanie ze środowiska. Trzeba płacić za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza, ścieków do wód lub do ziemi, pobór wód oraz  składowanie odpadów.

Z punktu widzenia przewoźników najważniejszy jest obowiązek płacenia za wprowadzenie gazów (spalin) do powietrza. Płacić trzeba niezależnie od rodzaju wykorzystywanego pojazdu. Nie ma zatem znaczenia, czy są to motocykle, samochody osobowe, dostawcze, ciężarowe czy autobusy, napędzane benzyną, olejem napędowym czy gazem.

Do wnoszenia opłat zobowiązani są przedsiębiorcy, na których wystawione są faktury za paliwo. Nie ma w tym przypadku znaczenia czy pojazd jest własnością przedsiębiorcy, czy jest leasingowany czy też w dzierżawie, a nawet własnością pracownika.

Oblicz i zapłać

Co istotne, podmioty korzystające ze środowiska są obowiązane samodzielne ustalić wysokość należnej opłaty i wnieść ją na odpowiedni rachunek właściwego urzędu marszałkowskiego. Nie można więc bezczynnie czekać na wezwanie do zapłaty czy decyzję wymiarową.

Opłaty za wprowadzanie spalin do powietrza wnosi się na rachunek urzędu marszałkowskiego właściwego ze względu na miejsce rejestracji firmy transportowej. Przedsiębiorcy są zobowiązani wnieść opłatę do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza.

Wysokość opłaty ustala się według stawek obowiązujących w okresie, w którym miało miejsce korzystanie ze środowiska. Jednostkowe stawki opłat za korzystanie ze środowiska są zamieszczone w rozporządzeniu Rady Ministrów z  dnia 14 października 2008 r. w sprawie opłat za korzystanie ze środowiska.

Minister właściwy do spraw środowiska ogłasza co roku aktualną wysokość stawek opłat. Aby obliczyć wysokość należnej opłaty, trzeba przemnożyć wartość jednostkowej stawki opłaty za korzystanie ze środowiska przez ilość Mg (ton) spalonego paliwa.

Przykład:

Przedsiębiorca posiada jeden samochód ciężarowy zarejestrowany w grudniu 2001 r., który w przeciągu półrocza spalił 21.000 litrów paliwa.

Jednostkowa stawka opłaty wynosi w tym przypadku: 9,90 zł/Mg

Zużycie paliwa: 21.000 litrów =17,64 Mg[1]

Wysokość opłaty = 174, 64 zł (17,64 Mg x 9,90 zł/Mg)

Na szczęście jeżeli tak obliczona wysokość opłaty za korzystanie ze środowiska nie przekracza 400 zł za okres pół roku, przedsiębiorca nie jest zobowiązany do płacenia. Dany sejmik województwa może też podwyższyć limit zwolnienia ponad 400 zł, jednak nie więcej niż o 50 %.

Zatem odnosząc się do powyższego przykładu przedsiębiorca prowadzący firmę transportową nie musiałby ponosić opłat za korzystanie ze środowiska, gdyż stawka opłaty nie przekracza 400 zł.

Obowiązki sprawozdawcze

Jeżeli nawet nie powstaje obowiązek płacenia, przewoźnicy muszą i tak przestrzegać obowiązku przedkładania odpowiednich sprawozdań. Każdy przedsiębiorca korzystający ze środowiska, niezależnie od tego, czy musi dokonywać opłat za korzystanie ze środowiska, musi bowiem przedkładać marszałkowi województwa dwa razy w roku do końca miesiąca następującego po upływie każdego półrocza odpowiednie wykazy zawierające informacje wykorzystane do ustalenia wysokości opłat, a także samą wysokość tych opłat.

Wzory odpowiednich wykazów zamieszczone są w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wzorów wykazów zawierających informacje i dane o zakresie korzystania ze środowiska oraz o wysokości należnych opłat.

Co ważne – jeżeli przewoźnik w ogóle nie przedłoży stosownego wykazu, marszałek województwa w drodze decyzji wymierzy stosowną opłatę. Wysokość opłaty będzie wynikała z własnych ustaleń poczynionych przez marszałka województwa lub wyników kontroli wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska. Marszałek może też kontrolować poprawność danych zawartych w przedkładanych wykazach.

Przedsiębiorcy, którzy nie dopełniają terminowego przekazywania wykazów, podlegają karze grzywny.

Nowe przepisy

Ostatnie opłaty obliczone na opisanych wyżej zasadach przedsiębiorcy będą wnosić w styczniu 2011 r. Potem wchodzą w życie nowe przepisy regulujące zasady płacenia za korzystanie ze środowiska.

Zmiany wynikają z ustawy z dnia 17 lipca 2009 r. o systemie zarządzania emisjami gazów cieplarnianych i innych substancji. Wspomniana ustawa nakłada na przedsiębiorców nowy obowiązek, polegający na sporządzaniu i wprowadzaniu do Krajowej bazy o emisjach gazów cieplarnianych i innych substancji raportu zawierającego informacje o wielkościach emisji gazów cieplarnianych i innych substancji wprowadzanych do powietrza. Baza będzie prowadzona przez Instytut Ochrony Środowiska w Warszawie

Raport zawierający informacje za dany rok przedsiębiorcy będą musieli sporządzać i przedkładać do końca lutego następnego roku. Sposób obliczania wielkości emisji nowa ustawa formułuje w sposób niezwykle lakoniczny, wskazując jedynie, że wielkość emisji ustalać należy na podstawie prowadzonych pomiarów lub na podstawie informacji o wielkości produkcji, zużyciu paliw lub surowców i odpowiadających tym wielkościom wskaźników emisji.

Pierwszy raport przewoźnicy będą musieli sporządzić za rok 2010 i ma on być wprowadzony do bazy do końca lutego 2011 r.

Opłaty po nowemu

Opłaty za korzystanie ze środowiska będą ustalane na podstawie wielkości rocznej rzeczywistej emisji określonej w raporcie. W przypadku przewoźników wprowadzających do powietrza emisje w postaci spalin podstawą do obliczenia wysokości opłaty będzie nadal ilość spalonego paliwa pomnożona przez jednostkową stawkę opłaty.

Istotnym novum będzie natomiast sam sposób dokonywania opłat za korzystanie ze środowiska. Otóż za pierwsze półrocze będziemy płacić w wysokości 50% rocznej opłaty za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza uiszczonej w poprzednim roku kalendarzowym. Opłatę za drugie półrocze będzie stanowiła opłata należna za cały rok pomniejszona o kwotę opłaty uiszczonej za pierwsze półrocze.

Opłatę za wprowadzanie gazów lub pyłów do powietrza za pierwsze półrocze 2011 r. przedsiębiorcy będą zobowiązani wnieść w wysokości 50 % sumy opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza należnych za pierwsze i drugie półrocze 2010 r.

Na szczęście od ponoszenia opłat nadal będą zwolnieni przedsiębiorcy, dla których wysokość opłat należnych za jedno półrocze nie przekracza 400 zł.

Opłaty będą wnoszone do końca miesiąca następującego po upływie pierwszego półrocza i w terminie do końca lutego roku następnego za drugie półrocze.

Wykazy

Przedsiębiorcy nadal będą musieli przedkładać marszałkowi województwa stosowne wykazy. Będą je sporządzać na podstawie informacji zawartych w raporcie opisanym wyżej.

Wykaz będzie uwzględniał informacje o rodzajach substancji wprowadzonych do powietrza, wielkości emisji oraz wysokości opłat za wprowadzanie gazów i pyłów do powietrza uiszczonych za poprzedni rok kalendarzowy. Wzory wykazów (tak jak dotychczas) będą określane w drodze rozporządzenia Ministra Środowiska. Informacje zamieszczone w wykazie będą jednocześnie podstawą do wystawienia przeciw przedsiębiorcy tytułu wykonawczego, jeżeli należna opłata nie zostanie uiszczona. Wykazy będzie trzeba przedkładać raz w roku w terminie do końca lutego roku następnego za poprzedni rok kalendarzowy.

Oceniając nowe przepisy można stwierdzić, że nawet jeżeli nie spowodują one znaczącego wzrostu opłat za korzystanie ze środowiska, to na pewno przyczynią się do kolejnego wzrostu biurokracji i dużej pracy „papierkowej” u przewoźników, a co za tym idzie – wzrost kosztów świadczonych usług przewozowych.

Robert Walczak – radca prawny, specjalista prawa transportowego, prowadzi Kancelarię Radcy Prawnego w Poznaniu

Data dodania: 2010-11-18